- شریعت عقلانی – احمد قابل - http://www.ghabel.net/shariat -

پاسخ به یک پرسش فقهی – خمس

Posted By احمد قابل On بهمن ۸, ۱۳۸۵ @ ۲:۲۹ ق.ظ In مصاحبه، پرسش و پاسخ | 11 Comments

با توجه به مفاد اخبار تحلیل خمس در « مناکح ، متاجر و مساکن » چند نکته را مبتنی بر برداشت شخصی خود از مبحث «خمس»  به اطلاع می رسانم ؛

۱- تمامی هزینه هایی که فرد مکلف برای ازدواج خود هزینه می کند ( در حد متعارف و متوسط جامعه ای که در آن زندگی می کند ) و اگر ازدواج کرده و فرزندانی دارد ، تمامی هزینه های مصرفی و یا اموالی که برای ازدواج و تشکیل زندگی متوسط فرزندان خود عرفا باید تهیه کند ( اعم از دختر یا پسر ) از تعلق خمس ، خارج خواهد بود .

۲- سرمایه ی لازم برای کار و شغلی که در پیش می گیرد تا هزینه ی زندگی خود و افراد تحت تکفل خود را به صورت مستمر تأمین کند ، مشمول پرداخت خمس نمی گردد . هزینه هایی که برای مقدمات اشتغال دائمی خود لازم دارد ( مثل هزینه های تحصیل و آموزش های لازم و مربوط به شغل مورد نظر ) نیز مشمول پرداخت خمس نمی گردد .

تأمین هزینه های لازم برای تحصیلات و آموزش های ضروری افراد تحت تکفل ، نیز مشمول پرداخت خمس نمی گردد .

۳- تمامی هزینه هایی که برای تأمین مسکن مورد نیاز خود و افراد تحت تکفل خویش لازم دارد ، مشمول پرداخت خمس نمی گردد .

فروش مسکن قبلی برای توسعه و تبدیل آن به مسکن جدید مورد نیاز ( در حدّ ضرورت های زندگی متعارف و متوسط ) تغییری در حکم یادشده نمی دهد و همچنان از پرداخت خمس ، معاف خواهد بود .

۴- کسی که در آمدی مازاد بر این هزینه ها را دارد ، فردی برخوردار است که از باب « وجوب انفاق » باید یک پنجم ( خمس ) مازاد را بپردازد .

در میان کسانی که استحقاق دریافت انفاق را دارند ، اولویت با « خویشاوندان نیازمند » شخص پرداخت کننده است . اگر نیازمند دارای اولویتی در میان خویشاوندان خود نیافت ، به سایر نیازمندان محل سکونت اش بپردازد ، مگر آنکه فرد یا افراد نیازمند تری را در محیط های دوردست ، بشناسد یا به او معرفی کنند .

۵- اصل انفاق باید « فی سبیل الله = در راه خدا » باشد . ( و أنفقوا فی سبیل الله / بقرة ۱۹۵ ) یعنی در هر موردی که اطمینان به رضای خداوندی وجود داشته باشد ، صرف درآمدهای ناشی از خمس ، پذیرفته خواهد بود .

بنا بر این ، درتمامی مواردی که به تحقق امری واجب یا مستحب می انجامد ، با حفظ اولویت های منطقی ، مصرف خمس بلا مانع خواهد بود .

برای مثال ، در زمان پیامبر گرامی اسلام ، هزینه های دفاعی جامعه ی اسلامی آن روز ، نیز یکی از مصادیق برجسته و دارای اولویت فی سبیل الله بود . حتی برخی ازفقهای اهل سنت ، عنوان فی سبیل الله را منحصر در مصداق دفاع و جهاد می دانسته و می دانند .  

۶- تمرکز در مدیریت هزینه ها و درآمدها ، ظاهرا نتایج مطلوبتری درپی دارد و از « منت گذاری و تحقیر دریافت کنندگان انفاق » توسط مؤدیان ، پیشگیری می کند ( لا تبطلوا صدقاتکم بالمنّ و الأذی / بقرة ۲۶۴ ) . این تمرکز ، می تواند کاملا مدبرانه و مبتنی بر خواست و رضایت مؤدیان خمس در هر منطقه ای ، به صورت نهادی مدنی ، شکل گیرد تا منجر به اقتدار غیر قابل کنترل مدیر یا مدیران آن نشود ، و ضمنا از افراط و تفریط های ناشی از بی برنامگی پیشگیری شود .


Article printed from شریعت عقلانی – احمد قابل: http://www.ghabel.net/shariat

URL to article: http://www.ghabel.net/shariat/1385/11/08/504

مطالب مورد نظر متعلق به سایت شخصی احمد قابل بوده و برداشت و استفاده از این مطالب با ذکر منبع بلا مانع است