پاسخ به یک پرسش فقهی – خمس

با توجه به مفاد اخبار تحلیل خمس در « مناکح ، متاجر و مساکن » چند نکته را مبتنی بر برداشت شخصی خود از مبحث «خمس»  به اطلاع می رسانم ؛

۱- تمامی هزینه هایی که فرد مکلف برای ازدواج خود هزینه می کند ( در حد متعارف و متوسط جامعه ای که در آن زندگی می کند ) و اگر ازدواج کرده و فرزندانی دارد ، تمامی هزینه های مصرفی و یا اموالی که برای ازدواج و تشکیل زندگی متوسط فرزندان خود عرفا باید تهیه کند ( اعم از دختر یا پسر ) از تعلق خمس ، خارج خواهد بود .

۲- سرمایه ی لازم برای کار و شغلی که در پیش می گیرد تا هزینه ی زندگی خود و افراد تحت تکفل خود را به صورت مستمر تأمین کند ، مشمول پرداخت خمس نمی گردد . هزینه هایی که برای مقدمات اشتغال دائمی خود لازم دارد ( مثل هزینه های تحصیل و آموزش های لازم و مربوط به شغل مورد نظر ) نیز مشمول پرداخت خمس نمی گردد .

تأمین هزینه های لازم برای تحصیلات و آموزش های ضروری افراد تحت تکفل ، نیز مشمول پرداخت خمس نمی گردد .

۳- تمامی هزینه هایی که برای تأمین مسکن مورد نیاز خود و افراد تحت تکفل خویش لازم دارد ، مشمول پرداخت خمس نمی گردد .

فروش مسکن قبلی برای توسعه و تبدیل آن به مسکن جدید مورد نیاز ( در حدّ ضرورت های زندگی متعارف و متوسط ) تغییری در حکم یادشده نمی دهد و همچنان از پرداخت خمس ، معاف خواهد بود .

۴- کسی که در آمدی مازاد بر این هزینه ها را دارد ، فردی برخوردار است که از باب « وجوب انفاق » باید یک پنجم ( خمس ) مازاد را بپردازد .

در میان کسانی که استحقاق دریافت انفاق را دارند ، اولویت با « خویشاوندان نیازمند » شخص پرداخت کننده است . اگر نیازمند دارای اولویتی در میان خویشاوندان خود نیافت ، به سایر نیازمندان محل سکونت اش بپردازد ، مگر آنکه فرد یا افراد نیازمند تری را در محیط های دوردست ، بشناسد یا به او معرفی کنند .

۵- اصل انفاق باید « فی سبیل الله = در راه خدا » باشد . ( و أنفقوا فی سبیل الله / بقرة ۱۹۵ ) یعنی در هر موردی که اطمینان به رضای خداوندی وجود داشته باشد ، صرف درآمدهای ناشی از خمس ، پذیرفته خواهد بود .

بنا بر این ، درتمامی مواردی که به تحقق امری واجب یا مستحب می انجامد ، با حفظ اولویت های منطقی ، مصرف خمس بلا مانع خواهد بود .

برای مثال ، در زمان پیامبر گرامی اسلام ، هزینه های دفاعی جامعه ی اسلامی آن روز ، نیز یکی از مصادیق برجسته و دارای اولویت فی سبیل الله بود . حتی برخی ازفقهای اهل سنت ، عنوان فی سبیل الله را منحصر در مصداق دفاع و جهاد می دانسته و می دانند .  

۶- تمرکز در مدیریت هزینه ها و درآمدها ، ظاهرا نتایج مطلوبتری درپی دارد و از « منت گذاری و تحقیر دریافت کنندگان انفاق » توسط مؤدیان ، پیشگیری می کند ( لا تبطلوا صدقاتکم بالمنّ و الأذی / بقرة ۲۶۴ ) . این تمرکز ، می تواند کاملا مدبرانه و مبتنی بر خواست و رضایت مؤدیان خمس در هر منطقه ای ، به صورت نهادی مدنی ، شکل گیرد تا منجر به اقتدار غیر قابل کنترل مدیر یا مدیران آن نشود ، و ضمنا از افراط و تفریط های ناشی از بی برنامگی پیشگیری شود .

برچسب ها


۱۱ نظر برای این مطلب

  1. سئوال

    ۱- به عقیده شما آیا روش اداره امور کشور صحیح می باشد یا اینکه لازم است تغییر کند؟

    ۲- اگر روش فعلی اداره امور کشور را قبول ندارید، چه تغییرات و اصلاحاتی را در آن پیشنهاد می کنید و از چه راههایی می توان پیشنهادهای فوق را اجرایی کرد؟

    ۳- نظر خود را پیرامون تشکیل نهضت حق طلبی نسل جدید بیان نمائید؟

    لطفاً پاسخ سئوالات فوق را به آدرس ghaemi.s.m@gmail.com ارسال نمائید.

    توجّه: به استحضار می رساند که قبلاً جزئیات مربوط به تشکیل نهضت حق طلبی نسل جدید را در وبلاگ شخصی ام نوشته بودم که بنا به دلایلی آن را پاک کردم لذا کسانی که می خواهند در رابطه با نهضت حق طلبی نسل جدید بیشتر بدانند با ایمیل فوق تماس بگیرند.

    با تشکر – سید محسن قائمی

  2. السلام علیک یا اباعبدالله … سلام

  3. دعوت به اطاق هم اندیشی

    احتراماً به استحضار می رساند که اطاق هم اندیشی جهت بررسی پیشنهاد تشکیل  نهضت حق طلبی نسل جدید دایر شده است، منتظر حضور سبز و نظرات سازنده شما هستیم.

    با سپاس فراوان

    http://goftegoo1.blogfa.com

    http://ghaemi2.blogfa.com

  4. درود

    جناب آقای قابل سخنرانی جالب و مفید شما با موضوع نگاهی به تاریخ اسلام و لزوم بازنگری در آن که شب گذشته در حسیه ارشاد داشتید بسیار مفید و تاثیر گذار بود اگر متن آنرا در وبلاگتان قرار دهید از ان استفاده خواهیم کرد .

    برایتان آرزوی موفقیت دارم

    بدرود

    مسعود لواسانی

    پی نوشت : لطفا بخش صوتی وبلاگتان را هم راه اندازی کنید تا کسانی که وقت کمی برای مطالعه دارند سخنان شما را به خصوص در مجلس و سخنرانی ها بشنوند.

    /

  5. سلام

    با چنان خستگی و خواب آلودگی وارد حسینیه ارشاد شدم..که فقط میتونستم به خواب فکر کنم

    شجاعتت بیداری من بود

    جدا تو شب تعجب شکل علامت تعجب شدم

    سپاس

  6. با سلام

    خواهشمند است بفرمائید   ایا خمس را میتوان بدون تفکیک به سهمین در امور خیریه بدون اذن مجتهد  مورد تقلید   مصرف نمود؟  کلا تشریح فرمائید

  7. باسلام

    متاسفانه وقتی دیشب برای شنیدن سخنرانی دکتر کدیور به حسینیه ارشاد رفتیم متوجه شدم که شب قبل شما سخنرانی داشتید و واقعا متاثر شدم که این جلسه را از دست دادم .با توجه به اطلاع رسانی بسیار ضعیف در این زمینه از شما درخواست میکنم که در صورت امکان  تاریخ و محل سخنرانیهایتان را ازطریق وبلاگتان به اطلاع برسانید.با تشکر

  8. استاد سلام

    موفق به شنیدن سخنرانی شما در تهران نشدیم

    لطفا متن آن را در وبلاگ بگذارید

  9. سلام بر شما استاد قابل و خسته نباشید

    موجب امتنان خواهد بود اگر بشود سخنرانی اخیر جنابعالی را شنید یا متن آنرا خواند.

    بدنیست به یک مسئله ی خیلی خیلی خیلی مهم “سنگسار”اشاره ی دوباره بشود.  اولا جا دارد و باید از نخبگان و اندیشمندان حوزه و فرزانگان این ملت بزرگ  چون جنابعالی که با جدیت در پی زدودن خرافات از دین هستند تشکر کرد. سنگسار شاید مهمترین مسئله ای است که باید هر چه زودتر به آن پرداخته شود. این عمل وحشیانه و ننگ برای بشریت امروز اصلا در قرآن نیامده است. تاریخ می گوید  در سال های اول هجرت پیامبر (ص) مکرر درباره مجازات زنا مورد پرسش قرار میگرفت و چون هیچ آیه ای درباره آن نیامده بود،  او هم پرس و جو کرد ببیند در تورات مجازات زنا چیست. آخر هم مجبور شد بگوید چون برای آن آیه نیامده، تورات هم کتاب خداست، خب فعلا از تورات استفاده شود. ببینید مجازاتی که سه هزار سال قبل برای قوم یهود آن زمان آمده است و در اسرائیل هم اجرا نمی شود، و صد در صد بر خلاف قرآن هست، هنوز آخوندها شهامت ندارند حقیقت را به مردم بگویند و مردم و کشور ایران را از این ننگ و وحشیگری و شرمساری خلاص کنند؟؟؟

  10. آرش درست میگه .

    در مورد سنگسار نظر شما چیه استاد ؟

  11. من از سخنرانی دکتر در حسینیه ارشاد خیلی لذت بردم. میخواستم ببینم اقای دکتر کتابی در این زمینه از خودشان یا دیگران میتونن معرفی کنند؟ اگر از دیگر دوستان هم کسی این لطف رو بکنه سپاسگذار میشم.