بهره گیری مسلمانان از ذبایح اهل کتاب ( یهودیان ، مسیحیان و زرتشتیان )

سلام بر شما

در مورد پرسش شما از مدرک مربوط به نظر شیخ صدوق ، که بهره گیری مسلمانان از ذبایح اهل کتاب ( یهودیان ، مسیحیان و زرتشتیان ) را جایز دانسته است ، به اطلاع می رسانم ؛

۱- در کتاب « المقنع »  شیخ صدوق ( ص ۴۱۷ و ۴۱۸ ) آمده است ؛ « و لا تأکل ذبیحة من لیس على دینک فی الإسلام ، و لا تأکل ذبیحة ( الیهودی و النصرانی و المجوسی ) ، إلا إذا سمعتهم  یذکرون اسم  الله علیها ، فإذا ذکروا اسم الله فلا بأس بأکلها ، فان الله یقول : ( و لا تأکلوا مما لم یذکر اسم الله علیه ) و یقول : ( فکلوا مما ذکر اسم الله علیه إن کنتم بآیاته مؤمنین ) . و لا بأس بذبیحة النساء إذا ذکرن اسم الله . ‹ صفحه ۴۱۸ › و سئل أبو عبد الله – علیه السلام – عن ذبائح النصارى ، فقال : لا بأس بها ، فقیل : فإنهم یذکرون علیها المسیح – علیه السلام –  ، فقال : إنما أرادوا بالمسیح  ، الله = و نخور از گوشتی که بوسیله ی کسی ذبح شده که مسلمان نیست ، و نخور از گوشتی که توسط یهودی و مسیحی و زرتشتی ذبح شده است ، مگر بشنوی که آن ها نام خدا را در هنگام ذبح می برند ، پس اگر نام خدا را بردند ، خوردن آن گوشت اشکالی ندارد … و از امام صادق (ع) در باره ی خوردن گوشت هایی که توسط مسیحیان ذبح می شود ، پرسیدند ، امام (ع) پاسخ داد : اشکالی ندارد . گفته شد : آنان نام مسیح را هنگام ذبح می آورند ! و امام پاسخ داد : همانا مقصودشان از نام مسیح ، خداوند سبحان است » .   

۲- علامه ی حلّی در کتاب « مختلف الشیعة  ۸ – ص ۲۹۵ – ۲۹۶ » پس از نقل قول ( پیش گفته ) شیخ صدوق می گوید : « … و قال ابن أبی عقیل : و لا بأس بصید الیهود و النصارى و ذبائحهم ، و لا یؤکل صید المجوس و ذبائحهم . وقال ابن الجنید : و لو تجنب من أکل ما صنعه أهل الکتاب من ذبائحهم و فی آنیتهم ، … کان أحوط . و هذه العبارة لا تعطی التحریم = ابن ابی عقیل گفته است : ( بهره برداری مسلمانان از ) صید یهودیان و مسیحیان و ذبایح آنان اشکالی ندارد ، ولی صید و ذبایح زرتشتیان خورده نمی شود . و ابن جنید گفته است : اگر از خوردن ذبایح اهل کتاب و آنچه درست می کنند ( غذا ) و ظروف آن ها پرهیز گردد … بهتر ( مناسبتر با احتیاط ) است . و این عبارت ابن جنید ، تحریم را نمی رساند » .

ابن ابی عقیل و ابن جنید ، از بزرگان و نیکنامان فقه شیعه و از اساتید شیخ مفید بوده اند که در سال های قبل از ۳۸۱ هجری قمری می زیسته اند . شیخ مفید نیز استاد شیخ طوسی ( شیخ الطائفة الإمامیة ) و سید مرتضی ( علم الهدی ) بوده است . 

۳- مرحوم ملا احمد مقدس اردبیلی ، در کتاب « مجمع الفائدة و البرهان ۱۱/ ۷۹ » آورده است ؛ «  … فمذهب الصدوق هو موافق للقوانین أو یحمل الأول على الکراهة للجمع . و لکنه مذهب نادر مخالف لظاهر کثیر من أخبار الطرفین ، و مخالف لقاعدة التذکیة المتقدمة فی الجملة ، و الاحتیاط ، فالعمل به مشکل و إن کان قویا من جهة العلم ، فتأمل = » . 

۴- مرحوم علامه محمد حسن نجفی در کتاب مشهور و معتبر فقهی خود « جواهر الکلام  ۳۶ / ۸۶ و ۸۷ » به نقل از ؛ شهید ثانی ( در کتاب « مسالک الإفهام » ) و کسانی که از او تبعیت کرده اند و از مرحوم علامه ی طباطبائی ( صاحب کتاب « ریاض المسائل »  ) با استعجاب و استنکار نقل کرده است که آن ها « در پی تقویت قول به اباحه ی ذبایح اهل کتاب و یا ترجیح قول شیخ صدوق بوده اند » . ( و من الغریب بعد ذلک إطناب ثانی الشهیدین فی المسالک و بعض أتباعه فی تأیید القول بالجواز و اختیاره ، و ذکر الجمع بالکراهة و نحوه ، و ذکره فیها ما لو وقع من غیره لعد من الخرافات . { و } أغرب من هذا أن الفاضل فی الریاض مع اعتداله و شدة إطنابه فی الانکار على ثانی الشهیدین فی میله إلى القول بالجواز ، مال بعض المیل إلى العمل إلى ما سمعته { فی روایة ثالثة } مقابلة لروایتی الجواز مطلقا و عدمه ، و هی { تؤکل ذباحة الذمی إذا سمعت تسمیته ، و هی } مع أنها { مطرحة } لم یحک القول بها إلا عن الصدوق ) .   

۵- بنا بر آنچه گذشت ، علاوه بر شیخ صدوق ( که فقهی نزدیک به اخباریان شیعه دارد )  فقهای نامدار و اصولی مسلک شیعه ، همچون ؛ ابن ابی عقیل عمّانی ، ابن جنید اسکافی ، ملاّ احمد مقدّس اردبیلی ، شهید ثانی ، طباطبائی (صاحب ریاض) و … نیز قائل به « مباح بودن مطلق یا مشروط ذبایح اهل کتاب » شده اند و یا امکان فتوا دادن به آن را از نظر علمی تقویت کرده و آن را « نظریّه ای قویّ » شمرده اند . 

شاد ، سلامت و پیروز باشید . 

احمد قابل ………………………….. آذر ۱۳۸۵ ………………………… فریمان  

۵ نظر برای این مطلب

  1. با سلام

    از مطالب بسیار مفید شما هر از گاهی استفاده می کنم.از شما به خاطر این مطالب مفید متشکرم. پیروز و سربلند باشید.

  2. من سوالی راجع به قران دارم. در قران مکرر به آیاتی بر می خوریم به این مضمون که اگر خدا نخواهد کسی هدایت نمی شود و اینکه کلا هدایت و گمراهی دست خداست. اگر اینجوری باشه پس ثواب و عقاب چه معنایی دارند و کلا اصلا فلسفه اومدن انبیا چی می شه؟

  3. استاد ارجمند ! سخنرانی شما در جریان مناظره با علی مصباح یزدی در دانشکدۀ حقوق دانشگاه آزاد مشهد  مورخ ۱۲/۹/۸۵ ، روح مرا مشتعل کرد . آتشی که مدتهاست با خواندن وبلاگ شما در سینه ام روشن شده است ، در آن شب بیقرارم کرد …. سالهاست که عکس کوچکی از شما را به همراه عکسی از شریعتی و گنجی عزیز بر گوشۀ اتاقم نصب کرده ام و بدانید که تا آخر عمر یاد شما را در گوشه گوشۀ قلبم زنده نگاه خواهم داشت .  درود بر شرافت و مظلومیت و صبر و روح بزرگ شما …. سفرۀ شما سفرۀ مرید پروری نیست . بگذارید مریدانی که قاتل روح آدمی هستند را واعظان شیاد بی شرم پرورش دهند ، اما بگذارید که من چون دانشجوی بی قرارتان ، دستان شما را از راه دور ببوسم …. : دانشجوی جمهوری خواه و زندان کشیدۀ شما ، دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی .

  4. استاد :  کجا میتوان کتب فارسی شیخ صدوق و شیخ مفید را پیدا کرد ؟

  5. موج دوم اصلاحات

    - پایان عصر اصلاح طلبی نسل انقلاب و آغاز عصر اصلاح طلبی نسل جدید

    - از بین رفتن مشروعیّت نظام و مشروعیّت قانون اساسی با استناد به سخنان امام خمینی و با استناد به آیاتی از قرآن

    - ارائه راهکاری کوتاه مدّت جهت وادار کردن حاکمان به اصلاح قانون اساسی با هدف خارج کردن قدرت از دست گروه و طبقه ای خاص و فراهم کردن  شرایط حضور مساوی و مؤثر همه مردم در سرنوشتشان

    - ضرورت حضور خبرگان غیر فقیه و غیر روحانی در مجلس خبرگان رهبری با استناد به آیاتی از قرآن

    -  پیشنهاد اداره امور کشور با سیستم شورایی بجای سیستم پارلمانی، ریاست جمهوری

    - زمستان سرد و تاریک انقلاب

    در وبلاگ:http://bahar1347.blogfa.com

    در ضمن:    76 درس از قرآن در وبلاگ

    http://ghaemi2.blogfa.com

    نوشته شده در سحرگاه ۲۳ ماه مبارک رمضان سال ۱۴۲۷