- شریعت عقلانی – احمد قابل - http://www.ghabel.net/shariat -

بازبینی نقل با معیار عقل – خلاصه ی مقاله

Posted By احمد قابل On فروردین ۷, ۱۳۸۵ @ ۵:۴۳ ق.ظ In مقالات | 3 Comments

به نام خدا

« نقد و باز اندیشی گفتمان دینی » نیاز مند تلاش های علمی و فرهنگی است . تأثیر این تلاش ها به چند « شرط لازم » وابسته است ؛

یکم ؛ شناخت توان درک مخاطبان .

دوم ؛ دانش لازم برای بررسی رویکرد های شریعت در امور مربوط به جهات گوناگون زندگی بشر .

سوم ؛ تفکیک بین « متون معتبر اولیه » ( قران و سنت معتبره ) و متون ثانویه ( برداشت های عالمان دینی ) .  

چهارم ؛ شجاعت آشکار گویی  یافته های علمی .

پنجم ؛ حفظ ادب و اخلاق انسانی در نقد افراد و افکار .

اما سخن اصلی در این گفتار ، مربوط به « باز بینی نقل با معیار عقل » است . کاری که بدون توجه به آن ، نه « نقد علمی » تحقق می یابد و نه « شروط لازم  » تأمین می گردد .

شریعت های مختلف الهی ( موسی ، عیسی و محمد ) که معمولا به عنوان « ادیان گوناگون » معرفی می شوند ( و صحیح آن است که « شرایع گوناگون » نامیده شوند ) دارای متون مقدسی اند که رویکرد پیروان آن ها را بر اساس فهم آنان رقم می زند .

می توان گفت که چندگانگی رویکرد های پیروان هریک از این شریعت ها ، نشانگر اتفاقاتی در باره ی متون مقدس است که برخی از مهمترین آن ها عبارتند از ؛

۱- نگاه های متفاوت به این متون و قرائت های گوناگون از یک متن .

۲- سره و ناسره کردن بخش هایی از متون و نادیده یا دیده گرفتن برخی دیگر .

۳- آگاهی یا نا آگاهی نسبت به تحریفاتی که در برخی متون مقدس هر شریعت پدیدار شده است ورویکرد های مبتنی بر آن .

در شریعت محمدی (ص) نیز گوناگونی رویکردهای ناشی از اتفاقات یادشده ، آشکار است . هریک از دیدگاهی با متون « قرآن و سنت » ارتباط پیداکرده است و نتیجه ی آن « اختلافات بی شمار پیروان شریعت و حتی پیروان هریک از مذاهب مختلف با دیگری » است.

 به گمان من ، پیدا کردن رویکردی نزدیک به رویکرد صاحب شریعت (ص) در سایه ی « باز بینی نقل با معیار عقل » و داوری در مورد رویکردهای پیشینیان با توجه به رعایت « شروط لازم » در هر زمان و « معیار عقل بشری » در هر زمان ، ممکن خواهد بود . در این مسیر به چند امر اساسی توجه می شود ؛

 الف ) بازخوانی متون برگزیده ی رایج بین عالمان دینی ، مبتنی بر عقلانیت جمعی بشر امروز و یافته های علمی و رایج کنونی .

ب ) بازبینی متون مغفول یا نادیده گرفته شده از طرف پیشینیان ( که می تواند ناشی از عدم سازگاری با  دانش زمان های پیشین باشد ) با معیار عقل و پذیرش مواردی که با رویکرد دانش جدید ، هماهنگ اند .

پ ) نگاه مجموعه ای به « مجموعه ی متون معتبر اولیه » و پرهیز از التزام به رویکردهای متضاد یا متناقض .

 تلاش های علمی و فرهنگی بسیاری برای رسیدن به حقیقت شریعت ( یا دین ) لازم است که « نقد و بازاندیشی گفتمان دینی » قدمی استوار در راه رسیدن به آن مقصد است .

 احمد قابل ………………………. ۱۲ / ۱۰ / ۱۳۸۴  ……………………………. مشهد       

 خلاصه ی این مقاله را ، برای همایش ‹ نقد و باز اتدیشی گفتمان دینی که در سالگرد مرحوم مهندس بازرگان ، در تهران برگزار شد ، فرستادم و اکنون که متن مقاله را ارسال کرده ام ، متن آن ها را برای مطالعه و نقد و نظر دوستان ، منتشر می کنم . اینک خلاصه ی مقاله را از نظر بگذرانید و بزودی ، متن مقاله  در اختیار دوستان قرار خواهد گرفت ( ان شاء الله )


Article printed from شریعت عقلانی – احمد قابل: http://www.ghabel.net/shariat

URL to article: http://www.ghabel.net/shariat/1385/01/07/474

مطالب مورد نظر متعلق به سایت شخصی احمد قابل بوده و برداشت و استفاده از این مطالب با ذکر منبع بلا مانع است